Państwa Kaukazu Południowego wraz z Turcją stanowią jedyny region na świecie, gdzie współistnieją (bądź do niedawna współistniały) w bliskim sąsiedztwie wszystkie trzy główne odłamy niejednorodnej społeczności historycznie określanej mianem „Cyganów” – Domowie, Lomowie i Romowie. Na terenie Azerbejdżanu funkcjonują obecnie dwie odrębne grupy Domów: irańscy oraz kurdyjscy. Choć obie uznają wspólną, nadrzędną tożsamość, w życiu codziennym zachowują wyraźną odrębność. Niniejszy artykuł przedstawia wyniki dwóch badań terenowych przeprowadzonych w Azerbejdżanie, które pozwoliły na wstępne rozpoznanie rozmieszczenia terytorialnego, trybu życia, statusu społeczno-ekonomicznego oraz złożonych struktur tożsamościowych obu tych społeczności, jak również ich interakcji z populacjami Romów i Lomów. Przykład azerbejdżański osadzono w szerszych ramach historycznych i politycznych, co przyczynia się do bardziej wnikliwego zrozumienia sytuacji społeczności Domów na obszarze Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej.
The countries of the South Caucasus (Azerbaijan, Armenia, and Georgia), along with Turkey, represent the only region in the world where all three main subdivisions of the heterogeneous community historically referred to as “Gypsies” — Dom, Lom, and Roma — have coexisted (or, until recently, coexisted) in close proximity. In Azerbaijan, two distinct Dom communities are currently present: Iranian Dom and Kurdish Dom. While both acknowledge a shared overarching identity, they maintain clear distinctions in their everyday lives. This article presents findings from two field research studies conducted in Azerbaijan, through which a preliminary understanding was developed regarding the territorial distribution, lifestyles, socio- economic status, and complex identity structures of these two Dom communities, as well as their interactions with the Roma and Lom populations. The Azerbaijani case is further contextualised within broader historical and political frameworks, contributing to a more nuanced understanding of the position of Dom communities across the Middle East and North Africa.
Autorzy licznych publikacji o Romach w Bułgarii, na Bałkanach i w Europie Środkowej. Opracowali pierwszą monografię historii i kultury Romów w Bułgarii (1997), książkę o Romach w Imperium Otomańskim (2000), zainicjowali serię na temat romskiego folkloru (Studii Romani, 1994–1998). Utworzyli Minority Studies Society i Roma Heritage Museum Fund przy Narodowym Muzeum Etnograficznym w Sofii (1995)… Są pracownikami Bułgarskiej Akademii Nauk. Dr Elena Marushiakova jest obecnie zatrudniona jako visiting researcher w International Research Centre „Work and Human Lifecycle in Global History” na Humboldt University w Berlinie…
