Historia Romów amerykańskich. Historyczne nieobecności i ich konsekwencje

Amerykańscy historycy wytworzyli „historyczną nieobecność” Romów, ignorując ich obecność w źródłach. To „u-nieobecnianie” (absence-ing) wynika z wpływu przestarzałych paradygmatów poznawczych. Zrozumienie tego zjawiska wymaga analizy samej dyscypliny historycznej oraz dziejów braku historyzacji tej grupy. Wykluczenie to uderza w cztery grupy: historyków obu Ameryk, badaczy Romów w Europie, romologów amerykańskich oraz samych Romów. Doświadczana przez nich krzywda narasta, systemowo utrwalając niesprawiedliwość epistemiczną.

Romowie w splecionej matrycy urasowienia. Jak w Brazylii oskarżono Ciganos o sprowadzenie choroby zakaźnej

Brazylijskie teksty medyczne tworzą niekiedy powiązanie między Ciganos (Romami) a rozprzestrzenianiem się jaglicy – zakaźnej choroby oczu. Twierdzenie to przybrało standardową formę i brzmi mniej więcej tak: jaglica została sprowadzona do kraju w XVIII wieku przez Ciganos, wygnanych z Portugalii do prowincji Maranhão i Ceará. Niniejszy artykuł śledzi genezę tego twierdzenia, wskazując na grupę okulistów z północno-wschodniej Brazylii (Nordeste), działających na początku XX wieku, zwłaszcza w Ceará. Tekst ujawnia, że w tezę tę wpisanych jest szereg projektów rasowych, i dowodzi konieczności relacyjnego podejścia do dynamiki urasowienia Romów. Analiza społecznej pozycji Romów, cech im przypisywanych w stosunku do innych społeczności oraz sposobów, w jakie owe wspólnoty były urasawiane, nie tylko przynosi nowe spostrzeżenia, ale także przełamuje utrzymującą się izolację studiów romskich (Romani studies).

„Bogaci czy biedni, ta ziemia jest przed nimi zamknięta”. Serbscy Cyganie Augustusa Shermana i migracja Romów do USA na początku XX wieku

Wielopokoleniowa rodzina Estevanovichów – najprawdopodobniej Romowie z grupy Maczwajów z Serbii – dotarła na wyspę Ellis z Buenos Aires 23 lipca 1904 roku. Dwudziestoosobowa grupa doświadczonych miedzynarodowych podróżników, zamierzała dołączyć do bliskich w St. Louis. Zamiast tego migranci zostali zatrzymani i w trybie doraźnym uznani za „osoby mogące stanowić obciążenie dla finansów publicznych”. Mimo wynajęcia prawnika i serii odwołań, nie zdołali pokonać niepisanych dyskryminujących zasad, skazujących Romów na wydalenie. W czasie ponad dziesięciotygodniowego zatrzymania, urzędnik Ellis Island, Augustus F. Sherman, wykonał im serię fotografii. Jego słynny portret zatytułowany Serbscy Cyganie stanowi w niniejszym artykule punkt wyjścia do pogłębionej analizy wczesnodwudziestowiecznych transatlantyckich migracji romskich.

Porque gitano soy – romskie historie z Ameryki Łacińskiej

Obecność Romów w Ameryce Łacińskiej sięga okresu kolonialnego, jednak zagadnienie uczestniczenia tych społeczności w historii politycznej regionu pozostaje marginalizowane w badaniach akademickich. Literatura genealogiczna sugeruje romskie korzenie części latynoamerykańskich elit, wynikające z procesów migracyjnych i asymilacyjnych, a braki w danych genealogicznych wiąże z historyczną marginalizacją. Celem wystąpienia jest przedstawienie wybranych postaci pochodzenia romskiego, które były aktywne w życiu politycznym krajów pochodzenia bądź mają wpływ na losy własnych społeczności, ze szczególnym uwzględnieniem przykładów z Brazylii i Kolumbii.